Licytacje komornicze ruchomości: jak kupić samochód, sprzęt lub maszynę od komornika?

Licytacje komornicze ruchomości

Licytacja komornicza ruchomości to sposób sprzedaży rzeczy należących do dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego. W ten sposób mogą być sprzedawane między innymi samochody, motocykle, maszyny, sprzęt elektroniczny, wyposażenie firmowe, narzędzia, urządzenia przemysłowe albo inne rzeczy przedstawiające wartość majątkową.

Dla kupującego taka licytacja może być okazją do nabycia rzeczy poniżej ceny rynkowej. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to zwykły zakup w sklepie ani klasyczna transakcja między osobami prywatnymi. Licytacja komornicza ma własne zasady, krótkie terminy i wymaga sprawdzenia dokumentów oraz stanu technicznego rzeczy przed przystąpieniem do przetargu.

Najważniejsze zasady w skrócie

Licytacja ruchomości odbywa się publicznie. Cena wywołania w pierwszym terminie wynosi 3/4 wartości szacunkowej rzeczy. Jeżeli pierwsza licytacja nie dojdzie do skutku, w drugim terminie cena wywołania wynosi 1/2 wartości szacunkowej. Sprzedaż nie może nastąpić poniżej ceny wywołania.

Osoba przystępująca do przetargu musi co do zasady złożyć rękojmię w wysokości 1/10 sumy oszacowania. Rękojmi nie składa się jednak wtedy, gdy suma oszacowania jest niższa niż 5.000 zł. Przy licytacji elektronicznej rękojmię wpłaca się na rachunek bankowy komornika najpóźniej 2 dni robocze przed rozpoczęciem przetargu.

W licytacji nie mogą uczestniczyć między innymi dłużnik, komornik, ich małżonkowie, dzieci, rodzice i rodzeństwo, osoby obecne na licytacji w charakterze urzędowym oraz licytant, który nie wykonał warunków poprzedniej licytacji.

Po zakończeniu licytacji komornik udziela przybicia osobie, która zaoferowała najwyższą cenę. Samo przybicie nie oznacza jeszcze, że nabywca w każdym przypadku może od razu swobodnie dysponować rzeczą. Nabywca staje się właścicielem ruchomości po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny.

Jak działa licytacja komornicza ruchomości?

Licytacja komornicza ruchomości jest jednym ze sposobów sprzedaży rzeczy zajętych przez komornika. Najpierw dochodzi do zajęcia ruchomości. Komornik wpisuje rzecz do protokołu zajęcia i oznacza jej wartość. Co do zasady komornik sam dokonuje oszacowania wartości ruchomości, ale w określonych sytuacjach może albo musi skorzystać z opinii biegłego. Biegły może pojawić się w szczególności wtedy, gdy dłużnik albo wierzyciel zgłosi zastrzeżenia do oszacowania. Komornik wzywa biegłego także wtedy, gdy sam uzna to za potrzebne albo gdy według jego oceny wartość zajętej ruchomości przekracza 25.000 zł. Po zajęciu i oszacowaniu rzeczy komornik może przystąpić do jej sprzedaży. Co do zasady zajęte ruchomości są sprzedawane w drodze licytacji publicznej. Obwieszczenie o licytacji powinno zawierać najważniejsze informacje: czas i miejsce licytacji, przedmiot sprzedaży, warunki licytacji, sumę oszacowania, cenę wywołania oraz miejsce i czas, w którym można obejrzeć ruchomość.

Gdzie szukać informacji o licytacjach ruchomości?

Informacje o licytacjach ruchomości można znaleźć przede wszystkim w obwieszczeniach publikowanych przez komorników. Obwieszczenie o licytacji zamieszcza się na tablicy ogłoszeń w budynku sądu rejonowego właściwego dla miejsca licytacji oraz na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej.

W przypadku licytacji elektronicznej obwieszczenie również zamieszczane jest na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej. W obwieszczeniu powinny znaleźć się dane pozwalające ocenić, czy warto przystąpić do licytacji, w tym opis rzeczy, suma oszacowania, cena wywołania, warunki licytacji oraz informacja, kiedy i gdzie można obejrzeć rzecz.

Przed udziałem w licytacji warto sprawdzić nie tylko cenę, ale także stan rzeczy, dokumenty, miejsce odbioru, koszty transportu oraz ewentualne ryzyka praktyczne, na przykład brak kluczyków do samochodu, brak dowodu rejestracyjnego, uszkodzenia, brak możliwości uruchomienia maszyny albo konieczność zorganizowania specjalistycznego transportu.

Cena wywoławcza na pierwszej i drugiej licytacji

Cena wywołania w pierwszym terminie licytacji publicznej ruchomości wynosi 3/4 wartości szacunkowej. Przykładowo, jeżeli samochód został oszacowany na 40.000 zł, cena wywoławcza na pierwszej licytacji wyniesie 30.000 zł. Jeżeli pierwsza licytacja nie dojdzie do skutku, ruchomość może zostać wystawiona na drugą licytację. W drugim terminie cena wywołania wynosi 1/2 wartości szacunkowej. W powyższym przykładzie byłoby to 20.000 zł. Trzeba jednak pamiętać, że cena wywoławcza nie jest ceną końcową. Jest to minimalny poziom, od którego zaczyna się licytacja. Jeżeli pojawi się kilku zainteresowanych, cena może wzrosnąć.

Rękojmia, czyli zabezpieczenie udziału w licytacji

Osoba przystępująca do przetargu musi co do zasady złożyć rękojmię w wysokości 1/10 sumy oszacowania. Rękojmia ma potwierdzać, że licytant rzeczywiście zamierza wziąć udział w przetargu i wykonać warunki licytacji.

Rękojmi nie trzeba składać, jeżeli suma oszacowania jest niższa niż 5.000 zł. To ważna różnica, ponieważ w wielu popularnych opisach licytacji pojawia się uproszczenie, że rękojmia zawsze wynosi 10%. W przypadku ruchomości tak nie jest.

Przy licytacji tradycyjnej rękojmię składa się najpóźniej w dniu poprzedzającym przetarg. Przy licytacji elektronicznej rękojmia musi zostać wpłacona na rachunek bankowy komornika najpóźniej 2 dni robocze przed rozpoczęciem przetargu. Za datę złożenia rękojmi przyjmuje się dzień uznania rachunku bankowego komornika, a nie dzień wysłania przelewu.

Kto nie może brać udziału w licytacji?

Nie każdy może być licytantem. W przetargu dotyczącym ruchomości nie mogą uczestniczyć między innymi dłużnik, komornik, ich małżonkowie, dzieci, rodzice i rodzeństwo, osoby obecne na licytacji w charakterze urzędowym oraz licytant, który nie wykonał warunków poprzedniej licytacji.

Jeżeli ktoś działa przez pełnomocnika, pełnomocnictwo powinno być stwierdzone dokumentem z podpisem urzędowo poświadczonym. Wyjątek dotyczy pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi albo radcy prawnemu.

Jak przygotować się do licytacji samochodu, maszyny albo sprzętu?

Przed licytacją trzeba przeczytać obwieszczenie i sprawdzić podstawowe informacje: co dokładnie jest sprzedawane, jaka jest suma oszacowania, jaka jest cena wywołania, gdzie znajduje się rzecz, kiedy można ją obejrzeć oraz jakie są warunki udziału w licytacji. W przypadku samochodu warto sprawdzić numer VIN, stan techniczny, kompletność dokumentów, kluczyki, przebieg, możliwość uruchomienia pojazdu, historię szkód, ewentualne uszkodzenia oraz koszt transportu. Przy maszynach i sprzęcie firmowym warto zweryfikować, czy urządzenie działa, czy jest kompletne, czy wymaga demontażu, specjalistycznego przewozu albo dodatkowych zezwoleń. Trzeba też pamiętać, że zakup na licytacji komorniczej często odbywa się w formule bardziej ryzykownej niż zwykły zakup konsumencki. Nabywca powinien samodzielnie ocenić, czy cena uwzględnia ryzyko techniczne, logistyczne i dokumentacyjne.

Co dzieje się po wygraniu licytacji?

Po zakończeniu przetargu komornik udziela przybicia osobie, która zaoferowała najwyższą cenę, jeżeli po trzykrotnym wezwaniu do dalszych postąpień nikt nie zaoferuje więcej.

Z chwilą przybicia dochodzi do skutku sprzedaż ruchomości na rzecz nabywcy, ale dla pełnego nabycia własności istotne jest jeszcze uprawomocnienie się przybicia oraz zapłata całej ceny. Nabywca po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny staje się właścicielem nabytych ruchomości.

Cena nabycia powinna zostać zapłacona natychmiast po udzieleniu przybicia. Jeżeli jednak cena przewyższa 500 zł, nabywca musi od razu zapłacić co najmniej 1/5 ceny, nie mniej jednak niż 500 zł, a resztę ceny — z zaliczeniem rękojmi — uiścić w dniu następnym w godzinach urzędowania kancelarii komorniczej albo na rachunek bankowy komornika do godziny 18:00 dnia następnego.

Jeżeli nabywca nie zapłaci ceny w terminie, traci prawa wynikające z przybicia. Może to oznaczać utratę wpłaconych kwot oraz konieczność ponowienia licytacji.

Czy można zaskarżyć przybicie?

Tak, ale tylko w określonych przypadkach. Wierzyciel albo dłużnik mogą zaskarżyć udzielenie przybicia, jeżeli doszło do naruszenia przepisów o publicznym charakterze licytacji, o najniższej cenie nabycia albo o wyłączeniu od udziału w przetargu.

Skarga powinna zostać zgłoszona do protokołu licytacji. W przypadku ruchomości ulegających szybkiemu zepsuciu skarga na udzielenie przybicia nie przysługuje.

Przy licytacji elektronicznej obowiązują szczególne terminy i sposób składania skarg. Licytanci mogą złożyć skargę na przebieg przetargu w terminie 3 dni od dnia jego zakończenia, a wierzyciel lub dłużnik mogą złożyć skargę na udzielenie przybicia w terminie 3 dni od obwieszczenia o przybiciu w systemie teleinformatycznym.

Licytacja elektroniczna ruchomości

Sprzedaż ruchomości może odbywać się także w drodze licytacji elektronicznej. Taka sprzedaż jest dokonywana za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Wniosek o sprzedaż ruchomości w drodze licytacji elektronicznej składa wierzyciel po dokonaniu zajęcia.

Przy licytacji elektronicznej obwieszczenie wskazuje między innymi przedmiot i warunki licytacji, sumę oszacowania, cenę wywołania, miejsce i czas, w którym można oglądać ruchomość, a także pouczenia dotyczące rękojmi, przebiegu przetargu i skarg.

Rękojmię przy e-licytacji trzeba wpłacić na rachunek bankowy komornika najpóźniej 2 dni robocze przed rozpoczęciem przetargu. Licytant musi również podać w systemie dane potrzebne do wydania postanowienia o przybiciu, w tym numer PESEL, numer dokumentu tożsamości oraz informację, czy działa we własnym imieniu, czy jako pełnomocnik.

Sprzedaż z wolnej ręki — kiedy jest możliwa?

W artykułach internetowych często pojawia się uproszczenie, że przy rzeczy o niskiej wartości komornik może ją po prostu sprzedać z wolnej ręki. To wymaga ostrożności.

Co do zasady komornik może sprzedać ruchomość z wolnej ręki, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż może dojść do skutku, jeżeli żaden z wierzycieli prowadzących egzekucję nie sprzeciwił się jej w ustawowym terminie. To nie jest więc dowolna sprzedaż „po uznaniu komornika”, ale odrębny tryb przewidziany w przepisach.

Najczęstsze błędy kupujących

Najczęstszy błąd to patrzenie wyłącznie na cenę. Niska cena wywoławcza nie zawsze oznacza dobrą okazję. Trzeba uwzględnić stan rzeczy, koszty naprawy, transportu, demontażu, przerejestrowania pojazdu, brakujące dokumenty oraz ryzyko, że rzecz będzie trudna do odbioru albo uruchomienia. Drugim błędem jest mylenie zasad dotyczących nieruchomości z zasadami dotyczącymi ruchomości. Przy ruchomościach nie stosuje się automatycznie zasad przysądzenia własności nieruchomości ani rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Trzecim błędem jest zbyt późna wpłata rękojmi. Przy licytacji elektronicznej liczy się dzień uznania rachunku bankowego komornika, a nie samo wysłanie przelewu. Spóźnienie może oznaczać niedopuszczenie do udziału w przetargu.

Podsumowanie

Licytacja komornicza ruchomości może być sposobem na zakup samochodu, maszyny albo sprzętu w atrakcyjnej cenie. Wymaga jednak dokładnego przygotowania. Trzeba sprawdzić obwieszczenie, cenę wywołania, sumę oszacowania, obowiązek złożenia rękojmi, stan techniczny rzeczy, dokumenty oraz warunki odbioru. Najważniejsze zasady są następujące: cena wywołania w pierwszym terminie wynosi 3/4 wartości szacunkowej, w drugim terminie 1/2 wartości szacunkowej, rękojmia wynosi co do zasady 1/10 sumy oszacowania, ale nie składa się jej przy sumie oszacowania niższej niż 5.000 zł, a nabywca staje się właścicielem po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny. Licytacja komornicza może być korzystna, ale tylko dla osoby, która wie, co kupuje, zna procedurę i nie podejmuje decyzji wyłącznie pod wpływem niskiej ceny.
FAQ

Vindigo Kancelaria Adwokacka Łódź- Najczęstsze pytania

Nie zawsze. Rękojmia wynosi co do zasady 1/10 sumy oszacowania, ale nie składa się jej, jeżeli suma oszacowania jest niższa niż 5.000 zł.
W języku potocznym te pojęcia bywają mieszane, ale w przepisach dotyczących licytacji ruchomości KPC posługuje się pojęciem rękojmi. Dlatego w artykule prawniczym lepiej używać właśnie tego określenia.
Na pierwszej licytacji cena wywołania wynosi 3/4 wartości szacunkowej. Na drugiej licytacji cena wywołania wynosi 1/2 wartości szacunkowej.
Nie w każdym sensie praktycznym. Z chwilą przybicia dochodzi do skutku sprzedaż, ale nabywca staje się właścicielem ruchomości po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny.
Co do zasady cenę trzeba zapłacić natychmiast po przybiciu. Jeżeli cena przekracza 500 zł, nabywca płaci od razu co najmniej 1/5 ceny, nie mniej niż 500 zł, a resztę następnego dnia w godzinach urzędowania kancelarii komorniczej albo przelewem na rachunek komornika do godziny 18:00.
Wierzyciel albo dłużnik mogą zaskarżyć udzielenie przybicia w razie naruszenia przepisów o publicznym charakterze licytacji, najniższej cenie nabycia albo wyłączeniu od udziału w przetargu. Przy licytacji elektronicznej obowiązują szczególne terminy i tryb składania skarg.
Nie. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych dotyczy ksiąg wieczystych, a więc nieruchomości. Nie należy jej opisywać jako mechanizmu ochronnego przy zakupie ruchomości, takich jak samochód, maszyna czy sprzęt elektroniczny.
Nie. Co do zasady komornik sam szacuje wartość ruchomości przy zajęciu. Biegły pojawia się wtedy, gdy zachodzą przesłanki ustawowe, na przykład zgłoszono zastrzeżenia do oszacowania, komornik uzna opinię za potrzebną albo wartość rzeczy według oceny komornika przekracza 25.000 zł.
Tak, ale nie jest to dowolna sprzedaż poza przetargiem. Co do zasady wymaga to zgody dłużnika, określenia minimalnej ceny zbycia i braku sprzeciwu wierzycieli w przewidzianym terminie.
Tak. Sprzedaż ruchomości może odbyć się w drodze licytacji elektronicznej. W takim przypadku rękojmię wpłaca się na rachunek bankowy komornika najpóźniej 2 dni robocze przed rozpoczęciem przetargu.
adwokat Adam Pietrak

Adam Pietrak

Partner w Kancelarii Adwokackiej Vindigo Pietrak&Paździora Sp.p. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Łódzkiego (Wycena Nieruchomości). Wpisany na listę adwokatów prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w Łodzi. Numer licencji: (LOD/Adw/1206)

Udostepnij post