To jest właściwa kolejność analizy, o której w debacie publicznej zbyt łatwo się zapomina.
Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 16 kwietnia 2026 r. w sprawie C-753/24 bardzo szybko pojawiły się głosy, że banki zyskały nowe otwarcie. W przestrzeni medialnej zaczęto sugerować, że nawet jeżeli roszczenie wobec konsumenta się przedawniło, sąd może je „uratować”, a następnie zasądzić odsetki. Taki przekaz brzmi stanowczo i budzi obawy. Problem w tym, że jest zbyt daleko idącym uproszczeniem.
Punktem wyjścia powinno być stanowisko Sądu Najwyższego.
W wyroku z 22 października 2025 r., II CSKP 1145/24, Sąd Najwyższy stwierdził wprost, że po skutecznym podniesieniu zarzutu przedawnienia hipoteka nie zapewnia wierzycielowi ochrony prawnej w razie przedawnienia roszczeń odsetkowych, bez względu na ich charakter i źródło. Jednocześnie wskazał, że w takiej sytuacji dłużnik zostaje zwolniony z odpowiedzialności za ich zapłatę. To rozstrzygnięcie ma znaczenie szersze niż tylko na gruncie prawa hipotecznego. Pokazuje ono wyraźny porządek systemowy: nawet jeśli wierzyciel zachowuje ograniczoną ochronę co do należności głównej, nie oznacza to automatycznego utrzymania ochrony dla świadczeń ubocznych.
To bardzo mocny sygnał. Odsetki nie podlegają automatycznemu dochodzeniu wraz z należnością główną.
Dopiero na tym tle należy analizować wyrok TSUE w sprawie C-753/24.
Trybunał nie orzekł, że przedsiębiorca może ignorować przedawnienie. Nie stwierdził też, że po jego upływie można automatycznie dochodzić pełnego pakietu roszczeń, obejmującego kapitał, odsetki i koszty. Wskazał jedynie, że prawo unijne co do zasady nie sprzeciwia się przepisowi krajowemu, który w wyjątkowych przypadkach i ze względów słuszności pozwala sądowi nie uwzględnić przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy wobec konsumenta.
Jednocześnie Trybunał postawił wyraźny warunek: sąd krajowy musi podjąć wszelkie niezbędne środki, aby wykonywanie praw konsumenta nie było nadmiernie utrudnione ani praktycznie niemożliwe. Wprost odnotowano również ryzyko obciążania konsumenta odsetkami za opóźnienie i kosztami postępowania w sposób, który mógłby zniechęcać go do dochodzenia jego praw.
I właśnie w tym miejscu ujawnia się zasadniczy problem interpretacyjny.
Na gruncie prawa krajowego punkt ciężkości pozostaje czytelny. Art. 117 § 2¹ k.c. stanowi, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi. Art. 117¹ § 1 k.c. przewiduje jedynie wyjątek: w wyjątkowych przypadkach, po rozważeniu interesów stron, sąd może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia. Nie mamy więc do czynienia z nową zasadą, lecz z wąskim odstępstwem od zasady ochronnej.
Z tej konstrukcji wynika istotna konsekwencja.
Aby naliczać odsetki za opóźnienie, trzeba przyjąć, że wierzyciel może skutecznie żądać spełnienia świadczenia. Tymczasem po przedawnieniu roszczenia przeciwko konsumentowi ustawodawca co do zasady wyłącza możliwość domagania się jego zaspokojenia. Próba dochodzenia odsetek w takiej sytuacji wygląda więc jak próba przywrócenia roszczeniu pełnej skuteczności, mimo że przepis ochronny miał właśnie tę możliwość ograniczyć.
Dlatego stanowisko Vindigo Kancelaria Adwokacka Pietrak & Paździora jest jednoznaczne: dochodzenie i zasądzanie odsetek od przedawnionego roszczenia wobec konsumenta nie powinno mieć miejsca.
Teza ta ma kilka wymiarów.
Po pierwsze, tekstowy. Przepisy nie dają podstawy do przyjęcia, że po przedawnieniu można nadal budować roszczenie odsetkowe.
Po drugie, konstrukcyjny. Odsetki za opóźnienie zakładają istnienie skutecznego roszczenia głównego. Jeżeli jego dochodzenie jest co do zasady wyłączone, trudno uzasadnić dalsze narastanie świadczeń ubocznych.
Po trzecie, aksjologiczny i unijny. Szerokie dopuszczenie odsetek mogłoby prowadzić do sytuacji, w której wyjątek od przedawnienia zaczyna działać w sposób represyjny wobec konsumenta. Tymczasem TSUE wyraźnie wskazał, że ochrona konsumenta nie może stać się iluzoryczna ani nadmiernie utrudniona.
Uczciwie trzeba jednak zaznaczyć granice tej oceny.
Nie ma obecnie jednego rozstrzygnięcia, które w każdej możliwej konfiguracji procesowej jednoznacznie wyłączałoby odsetki po zastosowaniu art. 117¹ k.c. Tak daleko nie poszedł ani TSUE, ani – w tej konkretnej konfiguracji – Sąd Najwyższy. Nie zmienia to jednak faktu, że TSUE nie stworzył podstawy do automatycznego zasądzania odsetek, a SN dostarczył bardzo silnego argumentu przeciwko ochronie przedawnionych roszczeń odsetkowych.
Najważniejszy wniosek praktyczny pozostaje więc prosty: czym innym jest wyjątkowe rozważenie roszczenia głównego, a czym innym obciążanie konsumenta odsetkami, jak gdyby przedawnienie nie miało realnego znaczenia.
To właśnie na tej granicy przebiega dziś jedna z kluczowych linii sporu.
Jeżeli w konkretnej sprawie bank dochodzi odsetek mimo przedawnienia albo sąd zasądził je obok roszczenia, które powinno być oceniane przez pryzmat art. 117 § 2¹ i 117¹ k.c., nie warto pozostawiać tego bez reakcji.
W Vindigo Kancelaria Adwokacka Pietrak & Paździora takie sprawy analizujemy zarówno pod kątem materialnoprawnym, jak i procesowym. Sprawdzamy konstrukcję rozstrzygnięcia, granice zastosowania wyjątków, prawidłowość rozdzielenia roszczenia głównego i odsetek oraz to, czy istnieją podstawy do dalszych działań, w tym apelacji lub skargi kasacyjnej.
Jeśli w Twojej sprawie pojawił się problem przedawnienia, odsetek albo zbyt szerokiego zastosowania wyjątków na korzyść banku, warto ją przeanalizować. Pozwala to ocenić, czy rozstrzygnięcie rzeczywiście odpowiada prawu oraz jakie działania procesowe mają realny sens.
Partner w Kancelarii Adwokackiej Vindigo Pietrak&Paździora Sp.p. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Łódzkiego (Wycena Nieruchomości). Wpisany na listę adwokatów prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w Łodzi. Numer licencji: (LOD/Adw/1206)
Kancelaria Adwokacka VINDIGO PIETRAK & PAŹDZIORA SP.P. oferuje kompleksową pomoc prawną dla osób fizycznych oraz podmiotów gospodarczych na terenie całego kraju. Nasza siedziba znajduje się w Łodzi, posiadamy również oddziały w Warszawie, Krakowie i Sieradzu jednak reprezentujemy Klientów przed sądami i urzędami na obszarze całej Polski. Zapewniamy profesjonalizm i poufność każdej prowadzonej sprawy, dbając o najwyższe standardy obsługi Klienta.
Projekt strony Business Hero © 2026. Wszelkie prawa zastrzeżone | Kancelaria Adwokacka Vindigo Pietrak & Paździora SP.P
