Egzekucja komornicza często kojarzy się z sytuacją bez wyjścia: zajętym rachunkiem bankowym, potrąceniami z wynagrodzenia, blokadą świadczeń, zajęciem nieruchomości albo presją wierzyciela. W praktyce jednak wszczęcie egzekucji nie oznacza jeszcze, że dłużnik nie ma żadnych narzędzi obrony. Trzeba tylko bardzo szybko ustalić, na jakiej podstawie komornik działa, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowy, czy roszczenie nadal istnieje, czy nie doszło do przedawnienia oraz czy w sprawie nie występują szczególne podstawy do podważenia egzekucji.
Komornik nie rozstrzyga sporu od początku, lecz wykonuje tytuł wykonawczy, czyli najczęściej prawomocny wyrok, nakaz zapłaty, ugodę sądową albo akt notarialny z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji. Dlatego pierwsze pytanie zawsze brzmi: czy tytuł, na podstawie którego działa komornik, rzeczywiście może być wykonywany?
Podstawowym narzędziem obrony jest powództwo przeciwegzekucyjne. Dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości, w części albo jego ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto klauzulę wykonalności, albo gdy po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie powodujące wygaśnięcie zobowiązania lub niemożność jego egzekwowania. Chodzi na przykład o spłatę długu, potrącenie, przedawnienie, nieważność określonych postanowień umowy albo inne zdarzenia, które powodują, że egzekucja nie powinna być prowadzona (art. 840 k.p.c.).
Samo wniesienie pozwu nie zatrzymuje automatycznie komornika. Dlatego w praktyce kluczowe jest złożenie wraz z pozwem wniosku o zabezpieczenie, najczęściej przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Bez tego może dojść do sytuacji, w której dłużnik procesowo ma rację, ale egzekucja i tak będzie trwała.
Drugim narzędziem jest skarga na czynności komornika. Stosuje się ją wtedy, gdy problem nie dotyczy samego długu, lecz sposobu prowadzenia egzekucji. Przykładowo: komornik zajął środki wyłączone spod egzekucji, doszło do naruszenia kwoty wolnej, zajęto rzecz należącą do osoby trzeciej albo czynność komornika została dokonana wadliwie. Skarga nie zastępuje jednak powództwa przeciwegzekucyjnego – działa punktowo.
Nie zawsze da się od razu zatrzymać całą egzekucję. Czasem realnym celem jest jej ograniczenie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy dług istnieje, ale egzekucja jest prowadzona zbyt szeroko lub w sposób nadmiernie uciążliwy.
Dłużnik powinien sprawdzić przede wszystkim zajęcie wynagrodzenia i rachunku bankowego oraz to, czy komornik respektuje ograniczenia ustawowe (kwoty wolne, wyłączenia świadczeń socjalnych). W wielu przypadkach możliwe jest także ograniczenie egzekucji poprzez zmianę sposobu jej prowadzenia na mniej uciążliwy (art. 799 § 1 k.p.c.).
W praktyce duże znaczenie mają również negocjacje z wierzycielem. Komornik działa na jego wniosek – jeżeli wierzyciel zgodzi się na raty albo wstrzymanie egzekucji, komornik co do zasady dostosowuje się do takiej decyzji.
Egzekucja może zostać zakończona przez spłatę zadłużenia wraz z kosztami, cofnięcie wniosku przez wierzyciela, umorzenie postępowania egzekucyjnego albo prawomocne pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.
W sprawach konsumenckich trzeba dodatkowo sprawdzić, czy tytuł nie powstał na podstawie wadliwej umowy lub bez rzeczywistej kontroli sądu nad nieuczciwymi postanowieniami umownymi. Ma to szczególne znaczenie w sprawach opartych na nakazach zapłaty, wekslach, umowach pożyczki czy kredytach.
Do rzetelnej oceny sprawy egzekucyjnej konieczne jest odtworzenie całej historii zobowiązania.
W pierwszej kolejności trzeba ustalić rodzaj tytułu wykonawczego – czy jest to wyrok, nakaz zapłaty, ugoda czy akt notarialny.
Następnie należy dokładnie przeanalizować nakaz zapłaty i jego doręczenie: kiedy został wydany, na jaki adres wysłany, czy doszło do rzeczywistego doręczenia czy jedynie fikcji doręczenia. Wadliwe doręczenie może otwierać drogę do podważenia skutków prawomocności.
Kolejnym elementem jest przedawnienie roszczenia – zarówno głównego (art. 118 k.c.), jak i odsetek (art. 125 k.c.). W praktyce bardzo często odsetki są dochodzone mimo ich przedawnienia, co znacząco zawyża zadłużenie.
W sprawach zabezpieczonych hipotecznie konieczna jest osobna analiza przedawnienia odsetek i zakresu zabezpieczenia hipotecznego.
Jeżeli podstawą egzekucji jest akt notarialny, trzeba zbadać, czy prawidłowo nadano klauzulę wykonalności oraz czy wierzyciel wykazał spełnienie wszystkich warunków.
Istotne jest także sprawdzenie, czy doszło do cesji wierzytelności i czy nowy wierzyciel prawidłowo wykazał swoje uprawnienia.
W sprawach konsumenckich niezbędna jest analiza abuzywności postanowień umowy oraz tego, czy sąd wcześniej w ogóle badał tę kwestię. Orzecznictwo TSUE (m.in. C-176/17, C-693/19, C-831/19, C-407/18) wskazuje, że brak takiej kontroli może mieć wpływ nawet na etap egzekucji i otwierać drogę do dalszej obrony.
Na końcu trzeba zweryfikować wysokość zadłużenia – czy obejmuje tylko to, co wynika z tytułu, czy także zawyżone odsetki, koszty i opłaty.
Z perspektywy praktyki sądowej powtarzają się te same schematy:
● wiara w obietnice „zatrzymania komornika bez sądu”,
● zbyt późne złożenie wniosku o upadłość,
● ukrywanie majątku (co może skończyć się oddaleniem wniosku),
● brak analizy skutków dla rodziny, wspólności majątkowej, podatków.
Każdy z tych błędów pogarsza sytuację dłużnika, zamiast ją poprawiać.
Partner w Kancelarii Adwokackiej Vindigo Pietrak&Paździora Sp.p. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Łódzkiego (Wycena Nieruchomości). Wpisany na listę adwokatów prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w Łodzi. Numer licencji: (LOD/Adw/1206)
Kancelaria Adwokacka VINDIGO PIETRAK & PAŹDZIORA SP.P. oferuje kompleksową pomoc prawną dla osób fizycznych oraz podmiotów gospodarczych na terenie całego kraju. Nasza siedziba znajduje się w Łodzi, posiadamy również oddziały w Warszawie, Krakowie i Sieradzu jednak reprezentujemy Klientów przed sądami i urzędami na obszarze całej Polski. Zapewniamy profesjonalizm i poufność każdej prowadzonej sprawy, dbając o najwyższe standardy obsługi Klienta.
Projekt strony Business Hero © 2026. Wszelkie prawa zastrzeżone | Kancelaria Adwokacka Vindigo Pietrak & Paździora SP.P
