Kredyt z WIBOR-em – kiedy sąd może badać, czy bank prawidłowo poinformował kredytobiorcę o ryzyku?

WIBOR w kredycie hipotecznym – czy bank wyjaśnił, jak naprawdę działa oprocentowanie

Kredyt z WIBOR-em – kiedy sąd może badać, czy bank prawidłowo poinformował kredytobiorcę o ryzyku?

W ostatnich latach tysiące kredytobiorców posiadających kredyty hipoteczne oparte o WIBOR odczuło skutki gwałtownego wzrostu stóp procentowych. W wielu przypadkach raty kredytów wzrosły o kilkadziesiąt, a nawet ponad sto procent w porównaniu z wysokością obowiązującą w chwili zawarcia umowy.

W efekcie coraz więcej osób zadaje sobie pytania:

  • czym dokładnie jest WIBOR,
  • czy bank prawidłowo wyjaśnił zasady działania zmiennego oprocentowania,
  • czy można zakwestionować postanowienia umowy dotyczące WIBOR-u,
  • jakie znaczenie mają najnowsze orzeczenia sądów i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Czym jest WIBOR i jak wpływa na wysokość raty kredytu?

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to wskaźnik referencyjny wykorzystywany przy ustalaniu oprocentowania wielu kredytów złotowych.

W większości umów kredytowych oprocentowanie składa się z dwóch elementów:

oprocentowanie = WIBOR + marża banku

Marża banku jest zwykle stała przez cały okres kredytowania, natomiast WIBOR może się zmieniać. W praktyce wzrost wskaźnika WIBOR może prowadzić do wzrostu raty kredytu.

Od kilku lat jednym z głównych tematów sporów sądowych nie jest jednak wyłącznie sam WIBOR, lecz sposób, w jaki banki informowały klientów o zasadach jego działania oraz związanym z nim ryzyku.

Dlaczego kredytobiorcy kwestionują umowy oparte o WIBOR?

Jednym z głównych argumentów podnoszonych przez kredytobiorców jest niewystarczające poinformowanie o skutkach ekonomicznych zmiennego oprocentowania.

W praktyce sądy badają między innymi:

  • czy klient otrzymał jasne wyjaśnienie mechanizmu WIBOR,
  • czy bank przedstawił możliwe skutki wzrostu stóp procentowych,
  • czy kredytobiorca otrzymał symulacje pokazujące wpływ zmian oprocentowania na wysokość rat,
  • czy dokumenty były napisane w sposób zrozumiały dla przeciętnego konsumenta,
  • czy klient miał realną możliwość wyboru pomiędzy oprocentowaniem zmiennym a stałym lub okresowo stałym.

W praktyce największe znaczenie mają zwykle dokumenty przekazane klientowi przed zawarciem umowy. To właśnie one pozwalają ocenić, czy kredytobiorca rzeczywiście został poinformowany o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem.

Nie wystarczy bowiem samo podpisanie umowy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE konsument powinien mieć możliwość zrozumienia konsekwencji ekonomicznych podejmowanej decyzji.

WIBOR a TSUE – jakie znaczenie ma sprawa C-471/24?

W sprawach dotyczących kredytów opartych o WIBOR szczególne znaczenie ma sprawa C-471/24 rozpatrywana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Z dotychczasowych stanowisk prezentowanych w tej sprawie wynika, że sam fakt stosowania wskaźnika referencyjnego nie wyłącza możliwości badania postanowień umowy przez sąd.

Kluczowe znaczenie może mieć odpowiedź na pytanie, czy konsument został poinformowany w sposób przejrzysty i zrozumiały o mechanizmie ustalania oprocentowania oraz o ryzyku związanym ze zmianami wskaźnika.

W praktyce oznacza to, że sądy mogą badać nie tylko sam wskaźnik WIBOR, ale również sposób jego przedstawienia klientowi przed podpisaniem umowy.

Jeżeli kierunek ten zostanie utrzymany, spory dotyczące WIBOR-u będą koncentrowały się nie tyle na samym wskaźniku, ile na sposobie wykonania przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumenta.

📚

Przydatne artykuły o WIBOR:

Jakie obowiązki informacyjne miał bank przy kredycie z WIBOR-em?

Bank jako profesjonalny uczestnik rynku finansowego ma obowiązek przekazywać klientowi informacje w sposób jasny, rzetelny i zrozumiały.

W sporach dotyczących WIBOR-u często analizowane są następujące dokumenty:

  • umowa kredytu,
  • regulamin kredytu,
  • formularz informacyjny,
  • oświadczenia o ryzyku,
  • materiały marketingowe,
  • symulacje rat przedstawiane przed podpisaniem umowy.

Znaczenie może mieć również to, czy pracownik banku wyjaśnił:

  • czym jest WIBOR,
  • od czego zależą jego zmiany,
  • jak wzrost wskaźnika wpłynie na wysokość rat,
  • jakie mogą być skutki znaczącego wzrostu oprocentowania.

Im mniej informacji otrzymał konsument, tym większe znaczenie mogą mieć zarzuty dotyczące braku przejrzystości postanowień umownych.

Jakie roszczenia są rozważane w sprawach WIBOR?

W zależności od treści umowy oraz zgromadzonych dowodów możliwe są różne warianty dochodzenia roszczeń.

Najczęściej analizowane są dwa scenariusze.

1. Eliminacja postanowień dotyczących WIBOR

W niektórych sprawach podnoszony jest argument, że postanowienia dotyczące WIBOR-u zostały przedstawione konsumentowi w sposób nieprzejrzysty.

W takim przypadku pojawia się pytanie, czy możliwe jest dalsze wykonywanie umowy po wyeliminowaniu tych postanowień.

Ocena zależy od treści konkretnej umowy oraz stanowiska sądu.

W praktyce jest to wariant, który może prowadzić do dalszego wykonywania umowy przy zmienionym mechanizmie oprocentowania. Każdorazowo wymaga jednak szczegółowej analizy skutków prawnych i ekonomicznych.

2. Nieważność całej umowy kredytowej

W niektórych postępowaniach kredytobiorcy podnoszą również argument nieważności całej umowy kredytowej.

Taki wariant wymaga szczegółowej analizy dokumentów oraz wzajemnych rozliczeń stron. Konieczne jest ustalenie między innymi:

  • wysokości wypłaconego kapitału,
  • sumy dokonanych spłat,
  • pobranych prowizji,
  • aktualnego salda kredytu.

Nie każda sprawa będzie uzasadniała takie żądanie, dlatego przed podjęciem decyzji warto przeprowadzić indywidualną analizę.

Jakie dokumenty warto przygotować do analizy kredytu z WIBOR-em?

Osoba posiadająca kredyt oparty o WIBOR powinna zgromadzić przede wszystkim:

  • umowę kredytu,
  • wszystkie aneksy,
  • regulamin obowiązujący przy zawieraniu umowy,
  • formularz informacyjny,
  • harmonogram spłat,
  • historię spłat,
  • dokumenty dotyczące ryzyka zmiennego oprocentowania,
  • korespondencję z bankiem,
  • zaświadczenie o historii kredytu.

To właśnie te dokumenty pozwalają ocenić, jakie informacje zostały przekazane kredytobiorcy przed podpisaniem umowy.

Czy każdy kredyt oparty o WIBOR można skutecznie zakwestionować?

Nie.

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Znaczenie mają między innymi:

  • rok zawarcia umowy,
  • treść dokumentacji,
  • zakres informacji przekazanych klientowi,
  • sposób ustalania oprocentowania,
  • dokumenty podpisane przed zawarciem umowy.

Sama okoliczność wzrostu rat nie jest wystarczająca do zakwestionowania umowy.

Kluczowe znaczenie mają dowody pokazujące, jakie informacje otrzymał konsument oraz czy mógł realnie ocenić skutki ekonomiczne podpisywanego zobowiązania.

Podsumowanie – czy warto przeanalizować umowę kredytu z WIBOR-em?

Spory dotyczące WIBOR-u nie sprowadzają się wyłącznie do pytania, czy sam wskaźnik jest zgodny z prawem. Coraz częściej przedmiotem analizy staje się również sposób informowania kredytobiorców o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem.

Znaczenie mają nie tylko postanowienia umowy, lecz także dokumenty przekazane przed jej zawarciem oraz sposób wykonania przez bank obowiązków informacyjnych.

Dlatego przed podjęciem decyzji o reklamacji, negocjacjach z bankiem lub skierowaniu sprawy do sądu warto przeprowadzić szczegółową analizę dokumentów.

Dopiero po jej wykonaniu można ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją podstawy do kwestionowania postanowień umowy kredytowej.

adwokat Adam Pietrak

Adam Pietrak

Partner w Kancelarii Adwokackiej Vindigo Pietrak&Paździora Sp.p. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Łódzkiego (Wycena Nieruchomości). Wpisany na listę adwokatów prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w Łodzi. Numer licencji: (LOD/Adw/1206)

Udostepnij post